Hoş geldiniz
BOLU (UHA) -
Bolu’nun Mudurnu ilçesine bağlı Karataş köyü mevkisinde 6 Eylül’de ormanlık alanda yangın çıktı. Saat 16.30 sıralarında başlayan yangının, yüksek gerilim hattında akıma kapılan bir kuşun ormanlık alana düşmesinin ardından çıktığı belirlendi.Ormandan yükselen dumanı fark eden köylüler, su tankerleriyle bölgeye giderek alevlere ilk müdahaleyi yaptı. İhbar üzerine bölgeye itfaiye ekipleri ile Mudurnu Orman İşletme ekipleri sevk edildi. Arazözlerle yapılan müdahale ve soğutma çalışmaları sonucunda yangın büyümeden kontrol altına alındı.
Potansiyel yangın sebebi
Ormanların içinden geçen enerji iletim hatları, elektrik ihtiyacının karşılanması açısından önemli bir altyapı oluştururken, diğer taraftan orman ekosistemleri ve yaban hayatı açısından ciddi riskler taşıyor. Direkler ve iletkenler kuşlar için ölümcül tuzaklara dönüşebiliyor; hatlarda meydana gelen arızalar, temaslar ve elektrik arkları ise özellikle kurak dönemlerde yangınların başlamasına neden olabiliyor. Bolu’nun Mudurnu ilçesine bağlı Karataş köyü mevkisinde yaşanan son olay, bu riskin teorik olmadığını bir kez daha ortaya koydu. Yüksek gerilim hattında akıma kapılan bir kuşun ormanlık alana düşmesinin ardından, kuşun düştüğü bölgede yangın başladı. Köylüler su tankerleriyle ilk müdahaleyi yaparken, bölgeye ulaşan itfaiye ve orman ekipleri yangını büyümeden söndürdü.
Bir kuşun ölümü, ormana yangın olarak dönebiliyor
Enerji hatlarının yaban hayatı üzerindeki etkisi uzun süredir bilimsel çalışmaların konusu. Kuşların elektrik direklerine konması, iletkenler veya iletken ile topraklanmış metal parçalar arasında temas oluşturması halinde ölümcül elektrik çarpması meydana gelebiliyor. Özellikle büyük kanat açıklığına sahip kuşlar açısından bazı elektrik altyapıları önemli bir elektroküsyon riski taşıyor. Küresel ölçekte yapılan araştırmalar da elektrik direkleri ve hatlarının kuş ölümlerinin önemli nedenlerinden biri olduğunu ortaya koyuyor.
Ancak tehlike kuşun ölümüyle sınırlı kalmıyor. Akıma kapılan bir kuşun yanarak yere düşmesi, altındaki kuru ot ve bitki örtüsünü tutuşturabiliyor. ABD Ulusal Yangın Koordinasyon Merkezi, kuş ve küçük hayvanların yüksek gerilim ekipmanlarıyla temas ederek elektrik arkı ve kıvılcım oluşturabildiğini veya yanarak kuru bitki örtüsünü tutuşturabildiğini belirtiyor. Bilimsel araştırmalarda da kuşların elektrik hatlarında akıma kapılması sonucu başlayan orman ve arazi yangınları ayrı bir yangın başlatma mekanizması olarak inceleniyor.
Sorun yalnızca kuşlar değil
Enerji nakil hatlarının ormanlık alanlardan geçirilmesi, yangın açısından çok daha geniş bir risk alanı oluşturuyor. Hatların çevresindeki kuru otlar ve bitki örtüsü, ağaç dallarının iletkenlere yaklaşması, kuvvetli rüzgârlar, direklerde meydana gelebilecek hasarlar ve elektriksel arızalar yangın başlangıçlarına yol açabilecek unsurlar arasında bulunuyor. Elektrik iletim hatları ile ormanlık alanların kesişmesinin yangın açısından ciddi bir risk oluşturduğu akademik çalışmalarda da vurgulanıyor.
Üstelik risk tek yönlü değil. Yangın başladığında bu kez enerji iletim altyapısı da tehdit altına giriyor. Yüksek sıcaklık ve yangının oluşturduğu ısı, iletkenlerin çalışma koşullarını ve güvenlik mesafelerini etkileyebiliyor. Bu nedenle enerji hatları ile orman yangınları arasındaki ilişki yalnızca “hat yangına neden olur mu?” sorusundan ibaret değil; yangın ile enerji altyapısı arasında karşılıklı bir risk ilişkisi bulunuyor.
Orman enerji koridoru olmamalı
Türkiye’de de elektrik hatlarının orman yangınları açısından oluşturduğu risk, özellikle yaz aylarında gündeme geliyor. Antalya’da 2026 yılı yangın sezonu öncesinde elektrik hatlarından kaynaklanabilecek orman yangınlarını önlemek amacıyla özel bir toplantı yapılması, enerji nakil hatlarının bakımı, teknik iyileştirmeler, trafo kontrolleri ve kurumlar arası koordinasyonun gündeme alınması bu riskin kamu kurumları tarafından da dikkate alındığını gösteriyor.
Burada tartışılması gereken yalnızca mevcut hatların daha sık kontrol edilmesi değil, ormanların enerji altyapısının planlanmasındaki yeri olmalı. Dünyanın farklı bölgelerinde yüksek gerilim hatlarının kuş ölümlerine ve yangınlara yol açabildiği biliniyor. Uluslararası Doğa Koruma Birliği'nin (IUCN) değerlendirmelerinde de elektrik hatlarında meydana gelen hayvan ölümlerinin, yanarak yere düşen hayvanlar üzerinden çevredeki bitki örtüsünü tutuşturabileceği ve bunun ciddi yangınlara dönüşebileceği belirtiliyor.
Ormanlar yalnızca üzerine enerji hattı geçirilebilecek boş araziler değil. Yaban hayatının yaşam alanı, su döngüsünün önemli bir parçası, toprağın ve iklimin doğal koruyucusu, insan sağlığı için vazgeçilmez bir ekosistem. Bu nedenle ormanların içinden geçen elektrik iletim hatları için yalnızca bakım ve onarım değil, uzun vadeli bir dönüşüm politikası gerekiyor.
Orman içindeki enerji iletim hatları ve tesisleri mümkün olan bölgelerde orman alanlarının dışına çıkarılmalı; bunun teknik olarak mümkün olmadığı alanlarda ise en yüksek güvenlik standartlarıyla yeniden düzenlenmeli, kuşların akıma kapılmasını önleyecek koruyucu sistemler kurulmalı, bitki örtüsü ve hat mesafeleri sürekli denetlenmeli.
Haber: SEZGİN AKKOYUN
